Çocuklarda duruş ve postür bozukluğunun sebepleri nelerdir?

"Ağaç yaş iken eğilir"  hepimizin sık sık dillendirdiği ata sözlerimizden. Elinde bilgisayar tablet veya  telefon ile boynu bükük, bedeni öne eğilmiş çocuklarımızı  gördükçe bu ata sözüne yeni bir anlam katacağımızı hissediyorum. Çocuklarımıza  yerçekimini doğru kullanmayı öğretmeli ve bedenlerini eğip bükmeden kendinden emin postürler oluşturmalarına yardımcı olmalıyız.

Doğru postür ve duruş nedir şekli nedir?

Normal bir duruşta, yandan bakıldığında sırtta hafif bir kamburluk (kifoz) ve belde hafif bir çukur (lordoz) olduğunu görürüz. Bu eğrilerin artması ya da azalması postur (duruş) bozukluğunun göstergeleridir. Ayrıca daha ciddi bir başka duruş bozukluğu ise omurgada önden ve arkadan bakıldığında olan eğriliktir ki buna da  skolyoz denir. Normal bir duruşta skolyoz olmaz.

Sık rastlanan duruş bozuklukları nelerdir?

Tortikollis (Boyun ve başın yapısal ve kazanılmış duruş bozuklukları )                        

Kamburluk ( Kifoz )

Çukur bel ( Lordoz artışı )

Kamburluk ve çukur bel ( Kifolordoz )

Boyun düzleşmesi

Bel düzleşmesi

Omzun öne ve/veya aşağı düşüklüğü

Skolyoz ( C veya S şeklinde )

Bacak boyları eşitsizliği

Çocuklarda duruş bozukluklarının sebepleri nelerdir?

Doğum anından itibaren dikkat çeken anne karnında oluştu şeklinde ifade edilen boyun da eğilmeler 'Tortikollis'  olarak bilinir. Ciddi sinir sistem bozukluklarına bağlı olabileceği gibi sadece pozisyonel ve duruş bozukluğuna bağlı olabilir. Erken tanı ve tedavi yüz güldürücüdür.

Doğumsal kalça çıkıklığı ve çeşitli ayak deformiteleri ilk günden fark edilebileceği gibi gecikirse yürümeye başlarken de dikkat çekebilir. Bu durum çarpık ayak, içe ya da dışa dönük ayak, ekstremite kısalıkları gibi gibi hem postür ve hem de yürüyüş bozukluğu yapabilir.

Özellikle 5 yaşından sonra düz tabanlık ve kalça kemiğinin baş kısmında çıkabilen problemler çocuklarda ciddi duruş bozuklukları ve bacak ağrıları yapar.

Yumuşak eklem hastalığı olarak da bilinen 'hipermobilitiye' sahip çocuklarda çok küçük yaşlarda hem bacak ağrıları hem de duruş bozuklukları görülebilir.

Raşitizm, çocuklarda görülen D vitamin eksikliğine bağlı kemik büyüme bozukluğudur ve daha çok küçük yaşlarda eğik bacaklar ile (X bacak O bacak vs.)  duruş ve postür bozuklukları ile karşımıza gelebilirler.

Çocukluk ve bebeklik döneminde ailenin çocuklar için  çok dar elbiseleri tercih etmesi, bel kemerlerinin sıkı tutulması, yanlış ayakkabı seçimleri ilerleyici duruş bozukluklarına zemin hazırlayabilir.

Teknoloji ve bilim çağında çocuklarımız daha bebeklik döneminde bilgisayar, monitör, tablet ve telefon ile hareketsiz ve etraftan kopuk uzun zamanlar geçirmeye başlamıştır. Maalesef bu maruziyet ileride telafisi mümkün olmayan bir çok postür ve duruş bozukluklarına davetiye çıkarmaktadır.

Okul yıllarında çocukların ağır çantaları dengesiz taşımaları ve hareketsiz uzun süre teknoloji ile zaman geçirmeleri ( TV, bilgisayar, telefon ve tablet vs) duruş ve postürde ciddi bozulmalara yol açmaktadır.

Ergenlik döneminin hızla gelişimi, kendi duruşlarına dikkat etmemesi 'özellikle kız çocuklarının ergenlik değişimlerini gizleme çabaları ve meme gelişimine muhalif duruşlar geliştirmeleri postür bozukluğuna neden olmaktadır.

Görme bozukluğu özellikle miyop kusuru olan çocuklarımız karşıya ve uzağa bakışta boyunu öne uzatarak yanlış bir postür kazanabilirler.

Aşırı kilo alan ve hareketsiz yaşama alışan çocukları vücut proporsiyonu bozularak hem duruş bozukluğu hem de ciddi endokrin hastalıkları gelişmektedir.

Duruş bozukluğu nasıl önlenir?

Hatırlarsanız çocukluk döneminde sık sık büyüklerimizden doğru otur dik dur kamburunu çıkarma gibi bir sürü telkinler alıyorduk. Şimdi anlıyoruz ki  bu çok doğru bir yaklaşımdı. Biz de çocuklarımızın postürlerininin bozulmaması için önce çocuklarımızın yaşam alanlarını doğru eşyalarla donatmalıyız.

Yatak ve yastık tercihlerimiz ne çok sert ne yumuşak olmalı yastıklar omuzun altından boynu desteklemeli.

Çocukların bilgisayar ve tabletleri her zaman masa üzerinde ve göz hizasında 30 cm uzakta kullanmasına dikkat etmeliyiz.

Sandalye seçimimiz mutlaka kol destekli olmalı. Okullarda sıralar yerine tekli sandalye sistemi tercih edilmeli ve mümkünse kolları dirsekten destekleyen aparatları olmalı.

Ergenlik dönemindeki çocuklarımızın yatar pozisyonda ya da koltuğa kanepeye uzanıp eğilip bükülerek telefon kullanmamasına özellikle dikkat etmeliyiz.

Her yaşta hareket önemlidir ama özellikle çocukluk döneminde doğru vücut postür analizleri ve uygun egzersizleri ile postür bozukluğunun önüne geçilebilir.