Lupus nedir? Belirti ve tedavi yöntemleri nelerdir?

Romatoloji
509

Lupus ya da tam adıyla Sistemik Lupus Eritematozus vücutta pek çok organı birden tutan romatizmal bir hastalıktır. Yüzde kelebek tarzında kırmızı döküntüyle karakterize olduğundan halk arasında kelebek hastalığı olarak bilinir. Lupus hastalığı otoimmün olarak tabir edilen hastalıklardandır. Otoimmün hastalıklarda hastanın bağışıklık sistemi hatalı çalışarak kişinin kendi hücrelerini yabancı madde olarak algılar. Lupus hastalığında da vücutta önemli bir yapı taşı olan “kollajen” isimli maddeye bağışıklık sistemi saldırmaktadır.

Lupus hastalığı nedir? 

Lupus nedir sorusunun cevabı vücut bağışıklık sisteminin yapısındaki bozukluk sonucunda kollajen içeren dokulara saldırması sonucu oluşan bir hastalıktır. Kısaca SLE olarak da adlandırılır. Kollajen kemik, kıkırdak, lif, eklem, deri ve vücut organları gibi pek çok yapıda bulunan ana proteinlerden biridir. Bu sebeple de lupus hastalığında deri, eklemler, böbrek, kan gibi vücudun pek çok doku ve organında etkilenme görülür.

Lupus hastalığı nedenleri nelerdir?

SLE hastalığına neden olan faktörler karmaşıktır. Hastalığın temeli, kalıtsal bir yatkınlıktır. Lupus gelişimi için genetiğin yanı sıra hormonel, çevresel ve bağışıklık sistemiyle ilişkili faktörler de önemlidir.

Lupus belirtileri nelerdir?

Lupus hastalığı, tüm vücudu etkileyebildiğinden çok farklı belirti ve bulgularla kendini gösterebilir. Özellikle hastalığın başlangıç aşamalarında eklem ağrısı ve genel hastalık belirtileri sıktır. Lupus hastalığında en sık görülen belirti ve bulgulardan bazıları;

  • Yorgunluk
  • Halsizlik
  • Cilt değişiklikleri. Özellikle burun ve yanaklarda görülen kelebek şeklindeki döküntü tipiktir. Fakat ciltte güneşe maruz kalan her alanda döküntü gelişir.
  • Damarlarda iltihaplanmaya bağlı bulgular. Cildin küçük damarları sıklıkla etkilenir ve vaskülit olarak adlandırılan iltihap gelişir. Tırnakların etrafında leke şeklinde bir cilt altı kanama vardır. Ayrıca, ağız mukozasında da iltihaplanma yapabilir.
  • Saçlarla ilişkili bulgular. Saçlarda bölgesel dökülmeler olabilir ve genellikle bu dökülen saçların yerine yenileri gelmez.
  • Parmak uçlarında soğukta ortaya çıkan beyaz ve mor renk değişiminin olduğu raynaud sendromu önemli bir bulgudur.
  • Eklem bulguları. Hem büyük, hem de küçük eklemlerde artralji yani eklem ağrısı vardır. Ağrı özellikle sabahları daha belirgindir. Bazı hastalarda artrit yani eklem iltihabına bağlı şişme, kızarma ve ısı artışı da görülür.
  • Kas tutulumu. Kaslarda ağrı ve iltihaplanma gelişir.
  • Böbrek bulguları. Böbrek tutulumu hastaların %70’inde görülür. Bu kişilerde idrarda kan ve protein tespit edilir. Dokularda sıvı tutulumuna bağlı ödem gelişir. Ağır vakalarda böbrek yetmezliğine kadar gidebilen böbrek iltihabı görülebilir.
  • Sinir sistemiyle ilişkili migren, epilepsi, denge problemleri gibi belirtiler ve psikolojik problemler vardır. Bazı hastalarda inme ortaya çıkabilir.
  • Sindirim sistemi tutulumu ve pankreatit nedeniyle sindirim problemleri sıktır.
  • Göğüs ağrısı gibi akciğer ya da kalp zarında iltihaplanma bulguları vardır. Akciğer zarları arasında sıvı birikimi ve iltihaplanma olduğunda nefesle artan bir göğüs ağrısı ortaya çıkar. Kalp zarı iltihaplanmasına ise perikardit denir ve lupusta sıktır.
  • Akciğer dokusunda iltihaplanma neticesinde zatürre gelişir.
  • Lenf nodları, dalak ve karaciğerde büyüme vardır.
  • Periton adı verilen karın zarı iltihaplandığı için karın ağrısı görülür.

Lupus tedavisi nasıl yapılır? 

Lupus hastalığının kesin bir tedavisi yoktur. Tedavi hastalığın ilerlemesini durdurmak, hayati komplikasyonları önlemek ve belirtileri hafifletmek için uygulanır. Bu nedenle erken tanı büyük önem taşır. Çünkü ilerlemiş hastalığı geri döndürmek mümkün değildir.

Tedavi her hasta için hastalığın şiddetine göre özel olarak planlanır. Vücudun pek çok organ ve dokusunda ortaya çıkan iltihaplar için iltihap giderici ilaçların kullanılması şarttır. Bağışıklık sistemini baskılayan steroid grubu ilaçlar da kullanılır. Kan pıhtısı eğilimi olan hastalara aspirin gibi kan sulandırıcı ajanlar reçete edilir.